السيد الطباطبائي

388

نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى )

من الأمور في غيره تعالى فالمعنى أنه ذاته تعالى بصفاته الذاتية الكمالية كافية في حدوث الحادث من غير حاجة إلى حدوث أمر في ذاته عند حدوث الفعل . متن سخن علامه طباطبائى ( ره ) : هذا الذى ذكروه تصوير للارادة الذاتية التى هى عين الذات - ان صح تصويرهم - و أما الارادة التى في الاخبار فهى الارادة التى هى من الصفات الفعلية كالرزق و الخلق و هى نفس الموجود الخارجى من زيد و عمرو و الارض و السماء كما ذكره شيخنا المفيد رحمه الله . ترجم حديث : صفوان بن يحيى مى گويد : به امام كاظم ( ع ) گفتم : به من خبرده از اراد خدا و اراده مخلوق . فرمود : اراد مخلوق ضمير اوست و آن چه به نظرش مى رسد از فعل [ كه آن را انجام دهد ] . و اما اراد خدا عزّ و جلّ ، پس اراد او « احداثِ » او ، است نه چيز ديگر . زيرا او دربار فعلش نه بررسى مىكند و نه به آن اهتمام درونى صرف مىكند و نه تفكر مىكند . و اين صفت ها از خداوند نفى مى شوند . و اين ها از صفات مخلوق هستند . پس اراد خداوند ، نفس فعل است نه چيز ديگر ، مى گويد به آن فعل « باش پس مىشود » بدون لفظ و بدون نطق با زبان ، بدون صرف اهتمام ، و بدون تفكر . و بر آن فعل او كيفيتى نيست همانطور كه خودش بدون كيف است . ترجمه سخن علامه مجلسى ( ره ) : بيان : بدان كه : نظر اكثر متكلمين اماميه اين است كه : اراد خداوند متعال ، همان علم به خير و نفع و علم به آن چه اصلح است ، مى باشد . آنان غير از علم چيزى دربار خداى متعال اثبات نمى كنند . و شايد مراد اين حديث ( و امثالش كه دلالت مى كنند بر حدوث اراده ) كه در انسان ، پيش از حدوث فعل ، اعتقادى بر نافع بودن آن فعل ، حاصل مىشود . سپس بررسى مىشود ،